Op de wereldomroep ontving ik tijdens een korte vakantie het bericht dat Eckart Wintzen in zijn Franse huis op 68 jarige leeftijd onverwacht was overleden. Na de eerste schrik komen enkele herinneringen naar boven. Eckart Wintzen sprak ik vorig jaar voor het laatst op een congres over duurzaamheid in Leeuwarden. Niet dat ik hem goed kende, maar ooit heb ik een uitvoerig vraaggesprek met hem gehad over onderwijs en ict. Hij was toen niet meer actief bij zijn automatiseringsbedrijf BSO betrokken maar had nog wel een grote werkkamer in het Utrechtse hoofdkantoor.

Sinds die middag spraken we altijd even met elkaar als we elkaar tegenkwamen. Eckart had uitgesproken opvattingen, ook over onderwijs. Hij roemde zijn gymnasiumtijd en betreurde dat hij zijn studie natuurkunde nooit had afgemaakt. Met zijn bekende zelfspot gaf hij dat als zijn verklaring dat hij zich daarom waarschijnlijk zo graag met hoogleraren omgaf. Hij wond zich vreselijk op over de grote scholengemeenschappen die in die tijd ontstonden en dat nog ruim voordat de publieke opinie en de politiek dat ook vonden. Een gedreven, enigszins excentriek mens, makkelijk te benaderen en verstoken van gewichtigdoenerij.

De neerslag van het interview verscheen in een onderwijstijdschrift en vond ik onlangs terug op zijn eigen website EXTENT. Nooit geweten dat dat stond voor Eckx92s tent. We zullen Eck en zijn tent nog missen.

Zie ook http://www.extent.nl/articles/entry/gymnasia-computers-en-vleesfabrieken/

Nederland is nogal zwak wat zijn bxe8ta-attitude betreft. Alles wat te maken heeft met wiskunde, natuurkunde, informatica, techniek en noem er nog maar een paar, lijkt niet thuis te horen in ons beschaafde land, dat zijn platte democratie ten koste van alles in ere houdt. Ik weet het, dit is een nogal boude bewering, maar ze raakt behoorlijk aan de waarheid. En het is misschien wel een senecaanse waarheid, want ze is niet verstoken van enig cynisme. Het fascinerende van Seneca is, dat de man de meest sombere uitspraken deed over mens, samenleving en psyche, terwijl hij zelf in een hoge staat van onaanraakbaarheid en rijkdom verkeerde. Je moet het maar kunnen, net als Boeddha: ook rijk en toch weer arm willen zijn Waarom deze filosofische uitstap? Ze is bedoeld om mij eraan te herinneren dat ik het niet te hoog zou moeten zoeken en tevreden zou moeten zijn met wat ik heb. Maar dat geldt niet voor mijn warme belangstelling voor de bxe8ta-vakken. In een eerdere blog van partner Jan Lepeltak werd al duidelijk gemaakt dat we streven naar een top in de poll van de kenniseconomiexebn. Zo zouden we ook moeten streven naar een top in de poll van bxe8ta-attitudes. De gedachte dat het woord nerd synoniem is aan het begrip bxe8ta, heeft zich erg vast genesteld in onze samenleving. De laatste tijd schijnt er gelukkig weer heel wat subsidie te vergaren te zijn om bxe8ta te promoten, vooral met het oog op toestroom in het hoger onderwijs. Ik hoop dat dit geld daar komt waar het nodig is: bij mensen die (gaan) ontdekken dat bxe8ta veel oplevert, niet alleen cognitief, maar ook mentaal.

Renxe9 Franquinet

www.hetisamsterdam.nl

www.platformbetatechniek.nl

www.betavak-nlt.nl

www.informaticavo.nl

Op de jaarlijkse I&I conferentie in Lunteren (eind oktober 2007) was het onderwerp van het avonddebat ditmaal het advies van de commissie Rinnooy Kan over het leraarschap. Aanleiding was dat in het advies slechts met een vergrootglas iets over ict te vinden is. Een gemiste kans voor een land dat zich wil ontwikkelen als kennisland en tot de top van de kenniseconomiexebn van de wereld wil behoren (akkoorden van Lissabon weet u wel). We gaan niet mopperen, we zijn blij dat er allerlei positieve maatregelen voor leraren komen, al is het jammer dat het allemaal uit de onderwijsbegroting komt. Het betekent dat we nog steeds op die schamele 5% voor onderwijs uit het bruto nationaal product uitkomen waarmee we tot de achterhoede van de OESO landen blijven behoren want de meeste landen komen boven de 6% uit. Onze leraren worden niet slecht betaald maar hebben nog steeds de grootste klassen en docenten geven de meeste lesuren. De stakende scholieren ervaren daarvan de gevolgen. Eigenlijk staken ze ook een beetje voor de leraren.

Er is te weinig tijd voor professionalisering en ook met die 80 miljoen extra is het de vraag of die tijd er is.

Er werd serieus naar de opmerkingen uit de zaal geluisterd. Een  lid van de commissie Rinnooy Kan gaf aan dat de vakverenigingen zich meer moesten roeren. I&I is zo een vakvereniging, bedoeld voor docenten informatiekunde en informatica en iedereen die zich betrokken voelt bij het zinvol inzetten van ICT en nieuwe media in het onderwijs. Het is een echte veldvereniging, gedragen door docenten die nog geheel tot hun enkels in de modder van de harde onderwijspraktijk staan. Kanjers (dat klinkt wel erg Erica Terpstra-achtig, maar enfin ) en pioniers zoals Sjoerd Spoelstra. Sjoerd werd tijdens het debat door zijn school gebeld met de vraag waar hij nu bleef op de ouderavond (x93Ik heb toch echt keurig afgezegd!x94). We geloven hem onmiddellijk. Een goed voornemen voor 2008: lid worden van I&I.

Het zal geen toeval zijn dat Amazon, de grootste digitale boekenbaas, een nieuwe e-boek reader op de markt brengt. Het apparaat heet Kindle en kan, bij de start, zo’n 200 boeken aanbieden. Qua vormgeving ziet het apparaat er niet uit, maar het komt op een strategisch moment op de markt. Amerika is weer opgeschrikt door een nieuw rapport, waarin duidelijk wordt dat er steeds minder gelezen wordt in de States.

Sceptici, zoals Stephen Downes, spreken over een overgangsfase en wijzen op het feit dat het "lezen"op internet veel meer is dan het traditionele boekenlezen. Gerard Bierens ziet eveneens bezwaren. Zie ook de artikelen over nieuwe geletterdheid op de website van lepeltak en partners.

Aan de vooravond van onze nationale discussie over de resultaten van Onderwijsvernieuwing laaide de discussie tussen voor- en tegenstanders van het nieuwe leren op tijdens de Surfdagen.

Keynotespeaker Steven Downes reageerde op een artikel van Paul Kirschner"e.a. "Why minimal guidance during instruction does not work: an analysis of the failure of constructivist, discovery, problem based, experiential and inquiry based teaching."

In de discussie lieten de beide gerenommeerde sprekers zich verleiden tot het ingaan op details, zonder daarbij de funderende uitgangspunten in het oog te nemen. Bij het bouwen van een huis is de fundering het belangrijkste. Daar rust alles op. Discussies over de kwaliteit van het dak en de muren zijn zinloos als niet bekend is of de fundering dat allemaal dragen kan en moet.

downes en kirschner

Discussies over onderwijs moeten eerst duidelijk maken wat je met onderwijs wilt. Welke visie op samenleving, leerlingen/studenten en school ligt eraan ten grondslag. Hoe moet de samenleving er, idealiter, over dertig jaar uit gaan zien? Pas dan kunnen de vragen beantwoord worden: wat betekent dat voor leerprocessen, instructieprocessen, voor materialen en methoden en eventuele curricula. Bouwen aan onderwijs is anders een ad hoc werk aan een detail van het geheel, waarbij de samenhang niet duidelijk is.

Gevolg: een hoogleraar en een internationale onderwijsguru die zich tot een academisch moddergevecht laten verleiden. Daarmee stellingen betrekkend met een welhaast religieus fanatisme.  Het doet denken aan de roman van Maarten het Hart "Het psalmenoproer." Hopelijk slagen we in ons land erin het komend debat op een echte academische wijze, met breedte, diepte, objectiviteit en kritische openheid, te voeren. Daarbij eindelijk afrekenend met de vruchteloze en achterhaalde controverse tussen de aanhangers van directe instructie enerzijds en sociaal constructivisten aan de andere kant van de preekstoel….

Gaming is hot. Het maken van een goede game is razend duur. Om die reden moeten educatieve games het met een low budget doen. Dat met weinig middelen toch een game gemaakt kan worden laat het Expertisecentrum Nederlands zien.

Het centrum ontwikkelde, op basis van een beproefde onderwijskundige theorie en een uitgeteste vakdidactiek een taalgame voor jonge kinderen. Dit in samenwerking met zes studenten uit het European Media Master of Arts programma aan de Hogeschool voor de Kunsten Utrecht.

Het spel stimuleert de ontwikkeling van woordenschat en verhaalbegrip van jonge kinderen. Het is bij uitstek geschikt voor kleuters met een taalachterstand.

De game is, als enige Nederlandse finalist, genomineerd voor de Europrix Top Talent Award. Deze prestigieuze Europese multimedia prijs voor ontwerpers onder de 30 jaar wordt dit jaar voor de tiende keer uitgereikt.

Londen, oktober 2007. De belangstelling voor mobile of handheld learning is sterk groeiende.  Dat bleek wel uit de aanwezigheid van meer dan 800 bezoekers aan de in de Westminster hall georganiseerde HANDHELD LEARNING  2007

conferentie. De combinatie van handheld computers (eventueel PDAx92s ) al dan niet in combinatie met GPS is zeer in opkomst. Zo sterk dat ik rustig durf te stellen dat de traditionele laptop en desktop voor onderwijsdoeleinden hun langste tijd hebben gehad. We zagen in Londen de introductie van handhelds met Vista of XP en GPS en Google voor ca. xa3 700 (rond de 1000 euro). Zo groot als een sigarendoos met 25 senoritassigaren, je steekt hem zo in de zakken van je colbert. Ook thuis te gebruiken gecombineerd met een groot toetsenbord en scherm en klaar ben je.

Mooie voorbeelden van datalogging zagen we bij David Crellin die software ontwikkelde waarmee je een route loopt door een stad (New York of Hong Kong bij Crellin) of door een gebied en daar de CO2 uitstoot meet. Je resultaten en positie worden als een Berlijnse muur op een Google-earthkaart geprojecteerd. Prachtig te gebruiken door leerlingen. Ook onze nationale trotsen waren aanwezig: Koos Eichorn presenteerde het Haags/Leidse Lopend Leren project. George Plakkxe9 en Olaf Keur liepen rond met een voorlaatste versie van Veenquest (een combinatie van GPS en PDA voor ontdekkend leren).

Handhelds maken eigentijdse didactiek mogelijk: explorerend en producerend leren samen met anderen. Dit wordt belangrijk voor de komende jaren.

Zie ook http://www.handheldlearning2007.com

Jan Lepeltak

Dit najaar organiseert Kennisnet Ict op school een aantal bijeenkomsten (roadshows) in het land waar het onderwijs kennis kan maken met tien verschillende digitale schoolborden. Misschien wist u niet dat er zoveel verschillende digitale schoolborden te krijgen zijn maar in totaal zijn er zo’n 25 leveranciers actief. De keuze wordt er niet bepaald gemakkelijker door. Tijdens de roadshows is het mogelijk om drie workshops van leveranciers bij te wonen.

In de introductie houden Richard de Jong en ikzelf een one to one-presentatie. We geven samen een les over de maan. Richard gebruikt hiervoor zijn krijtbord en ik probeer de meerwaarde van een digitaal schoolbord te laten zien. Tijdens de eerste roadshow in Eindhoven kwam ik hier niet aan toe, mijn laptop liep vast en ik kon niets meer met het mooie digitale bord beginnen terwijl Richard al glimlachend naar het publiek zijn les afrondde. 1-0 voor het krijtbord, gelukkig werd het tijdens de tweede roadshow in Leeuwarden gelijkspel. Toch laat dit voorbeeld meteen de zwakke kant van het digitale schoolbord zien. Je kunt er geweldige dingen mee doen maar je bent wel afhankelijk van de techniek. Electriciteitsstoringen, kapotte beamerlampen, vastlopende computers en haperende breedbandverbindingen kunnen allemaal roet in het eten gooien bij je interactieve les. Toch weegt dat niet op tegen de voordelen die een digitaal schoolbord kan bieden. Met een klein whiteboard of krijtbord naast het digitale bord ben je niet helemaal onthand bij een technische storing en kun je met een gerust hart je digitale schoolbord gebruiken om alle lessen te verlevendigen.

http://www.ictopschool.net/infrastructuur/roadshow

Tessa van Zadelhoff

Amsterdam, oktober 2007. Etixebnne Wenger geldt als de grondlegger van het concept Community of Practice (CoP). In de inleiding van zijn meer recent Communities of Practice. Learning, Meaning and Identity (Wenger 1999,2006)  wordt nog even gestoeid over de vraag wie de term het eerste bezigde. De bescheiden Wenger geeft nl. aan dat hij het niet was maar zijn collega. Tijdens een kleine conferentie over self-regulated learning was Wenger een van de sprekers.  Wenger is een inspirerende spreker. Met zijn Frans-Engelse accent (hij is van oorsprong Zwitser) presenteerde hij zijn ideexebn over CoPx92s en de rol die identiteit daarin speelt. x93 Who are we as a community and where are we going?x94 En wat is de rol van leraar in dit veranderende leerlandschap. Dat zijn vragen waar Wenger op in ging. Wengel hield zich in het verleden bezig met onderzoek in de kunstmatige intelligentie en wordt wel gepresenteerd als filosoof/antropoloog. De ideexebn van Wenger stemmen tot nadenken maar zijn niet onmiddelijk toepasbaar in bijvoorbeeld een onderwijscontext. Wie meteen aan de gang wil kan beter terecht bij Gilly Salmon.

http://www.ewenger.com/

Jan Lepeltak

Salmon, Gilly. E-moderating. The Key to teaching and learning online. London 2000.

Salmon, Gilly. E-tivities. The Key to active online learning. London 2003.

Etixebnne Wenger. Communities of Practice. Learning, Meaning and Identity. 14^e dr. New York 2006.

Oktober, Den Haag 2007

In de reeks door Kennisnet Ict op school georganiseerde debatten ditmaal aandacht voor ict-geletterdheid. Plaats van handeling; het voormalige Haagse Jezuxeftenbolwerk het Canisiuscollege waar ik door deja-vu gevoelens werd overvallen. Na een verhelderende inleiding van Alfons ten Brummelhuis bleek snel dat ict-geletterdheid door iedereen als belangrijk werd ervaren. Maar moet je ook het verplicht stellen en opnemen in het curriculum, zoals bij onze zuiderburen? Daarover waren de meningen verdeeld. Ad Koppejan uit Vlaanderen gaf aan hoe de Vlamingen kerndoelen van geletterdheid definixebren in termen van competenties (een combinatie van kennis, vaardigheden en attitude). Maar van al te veel didactische dwang moest Ad terecht ook niet veel hebben. Blijft de vraag: ‘Moet er naast de historische, literaire en science canon ook een ict-canon komen?’ Ik dacht het niet, maar u kunt mee discussixebren op:

http://www.ictopschool.net/di-beter

Jan Lepeltak